4.4 Buku Tunai
Kebanyakan urus niaga perniagaan melibatkan penerimaan dan pembayaran secara tunai atau cek. Jika setiap urus niaga ini diposkan terus ke lejar, Akaun Tunai dan Akaun Bank perlu dibuka dengan terlalu kerap. Bagi mengatasi kekerapan ini, Buku Tunai disediakan. Buku Tunai bertindak serentak sebagai Buku Catatan Pertama dan lejar untuk merekodkan semua penerimaan dan pembayaran wang tunai serta cek.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan tujuan penyediaan Buku Tunai.
- Melakar dan menerangkan format Buku Tunai tiga lajur termasuk lajur folio.
- Merekodkan urus niaga tunai dan bank berdasarkan pernyataan urus niaga serta dokumen sumber secara manual atau aplikasi TMK.
- Mengimbang Buku Tunai serta menyatakan kedudukan baki Tunai dan baki Bank, termasuk situasi overdraf bank.
- Menjumlahkan lajur-lajur diskaun untuk dipindahkan ke lejar.
Struktur Buku Tunai Tiga Lajur & Aliran Catatan Kontra
Buku Tunai menggabungkan rekod penerimaan dan pembayaran tunai serta cek dalam satu buku catatan.
Penerangan Ringkas
Apakah tujuan Buku Tunai dan bagaimana format tiga lajurnya?
Buku Tunai bertindak seperti akaun tunai dan akaun bank yang disatukan di bawah satu buku catatan. Sebelah kiri ialah ruang penerimaan, manakala sebelah kanan ialah ruang pembayaran.
Tujuan Penyediaan Buku Tunai
- Mengurangkan dan mengatasi kekerapan membuka Akaun Tunai dan Akaun Bank dalam lejar.
- Berfungsi sebagai Buku Catatan Pertama, iaitu merekod urus niaga mengikut kronologi tarikh.
- Berfungsi sebagai lejar, iaitu mempunyai fungsi akaun tunai dan akaun bank.
Format Buku Tunai Tiga Lajur
- Bahagian Debit merekodkan semua penerimaan tunai atau cek.
- Bahagian Kredit merekodkan semua pembayaran tunai atau cek.
- Setiap bahagian mengandungi lajur Tarikh, Butir, Folio, Diskaun, Tunai dan Bank.
| Lajur | Kedudukan | Fungsi |
|---|---|---|
| Tarikh | Debit dan Kredit | Tarikh urus niaga berlaku. |
| Butir | Debit dan Kredit | Nama akaun lejar yang terlibat dalam urus niaga, mengikut prinsip catatan bergu. |
| Folio | Debit dan Kredit | Rujukan muka surat lejar di mana catatan bergu dibuat. |
| Diskaun Diberi | Debit | Merekodkan potongan harga tunai yang diberikan kepada Akaun Belum Terima. |
| Diskaun Diterima | Kredit | Merekodkan potongan harga tunai yang diterima daripada Akaun Belum Bayar. |
| Tunai | Debit dan Kredit | Merekodkan amaun penerimaan wang tunai di debit, atau pembayaran wang tunai di kredit. |
| Bank | Debit dan Kredit | Merekodkan amaun penerimaan cek atau wang masuk bank di debit, atau pengeluaran cek dan pembayaran bank di kredit. |
Catatan Kontra
Urus niaga dalaman antara peti tunai pejabat dengan akaun bank perniagaan.
Catatan kontra ialah urus niaga yang melibatkan pemindahan wang tunai dari bank ke pejabat atau dari pejabat ke bank. Catatan ini melibatkan lajur bank dan lajur tunai pada halaman yang sama dalam Buku Tunai; satu lajur didebitkan manakala satu lajur dikreditkan serentak. Lajur folio ditandakan dengan huruf K.
Pindahan wang tunai dari bank ke pejabat
Lajur Tunai didebitkan, lajur Bank dikreditkan.
Dokumen sumber: keratan cek.
Pindahan wang tunai dari pejabat ke bank
Lajur Bank didebitkan, lajur Tunai dikreditkan.
Dokumen sumber: slip simpanan bank atau slip wang masuk.
Cek Tak Laku
Cek tak laku ialah cek yang diterima daripada penghutang atau pelanggan tetapi dipulangkan oleh pihak bank dengan catatan “Rujuk Kepada Penyuruh Bayar”.
Cek tak laku direkodkan di sebelah Kredit pada lajur Bank dengan nama pembayar pada lajur butir serta catatan (Cek tak laku). Jika ada diskaun diberi semasa penerimaan cek tersebut, diskaun itu perlu dibatalkan.
Mengimbangkan Buku Tunai
Empat langkah mengimbang lajur Tunai dan Bank pada akhir tempoh perakaunan.
Jumlahkan bahagian debit dan kredit bagi lajur Tunai dan Bank.
Tulis jumlah yang lebih besar di bahagian baris jumlah debit dan kredit.
Kira perbezaan antara bahagian debit dan kredit, kemudian tuliskan perbezaan tersebut sebagai baki h/b pada bahagian yang lebih kecil nilainya.
Bawa baki h/b ke tempoh berikutnya pada bahagian bertentangan sebagai baki b/b.
| Lajur | Kedudukan baki b/b | Maksud |
|---|---|---|
| Tunai | Sentiasa di sebelah debit | Tunai fizikal tidak boleh bernilai negatif. |
| Bank | Debit | Debit melebihi kredit; perniagaan mempunyai wang simpanan di bank. |
| Bank | Kredit | Kredit melebihi debit; perniagaan mengeluarkan wang melebihi baki simpanan, iaitu overdraf bank. |
Menjumlahkan Lajur-lajur Diskaun
Lajur Diskaun Diberi dan Diskaun Diterima tidak diimbangkan. Lajur ini hanya dijumlahkan pada akhir bulan.
- Jumlah lajur Diskaun Diberi diposkan ke bahagian Debit Akaun Diskaun Diberi dalam Lejar Am.
- Jumlah lajur Diskaun Diterima diposkan ke bahagian Kredit Akaun Diskaun Diterima dalam Lejar Am.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Apakah dokumen sumber yang menjadi bukti bagi catatan kontra apabila wang tunai pejabat dimasukkan ke dalam akaun bank perniagaan?
Soalan 2
Mengapakah lajur tunai dalam Buku Tunai mesti sentiasa berbaki debit?
Soalan 3
Bagaimanakah cara menutup lajur diskaun diberi dan diskaun diterima pada akhir bulan?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Mengimbangkan lajur diskaun
Murid meletakkan baki h/b dan baki b/b pada lajur Diskaun Diberi dan Diskaun Diterima.
Betul: lajur diskaun hanya dijumlahkan terus, tanpa baki h/b atau baki b/b.Terbalik merekod catatan kontra
Apabila wang tunai dibankkan, murid mendebitkan tunai dan mengkreditkan bank.
Betul: apabila wang tunai dibankkan, lajur Bank didebitkan dan lajur Tunai dikreditkan.Menulis baki b/b tunai di sebelah kredit
Murid meletakkan baki b/b tunai di sebelah kredit apabila jumlah kredit lebih besar.
Betul: lajur tunai tidak pernah mengalami baki kredit; baki tunai sentiasa di sebelah debit.Lupa mencatat huruf K
Murid tidak menandakan huruf K dalam lajur folio bagi transaksi catatan kontra.
Betul: setiap catatan kontra mesti ditanda dengan huruf K dalam lajur folio.Salah Faham Konsep
Salah Faham
“Buku Tunai hanyalah Buku Catatan Pertama semata-mata.”
Fakta Betul
Buku Tunai berfungsi serentak sebagai Buku Catatan Pertama dan lejar, kerana ia menggantikan Akaun Tunai dan Akaun Bank.
Salah Faham
“Baki akhir lajur bank di sebelah kredit adalah satu kesilapan kira-kira.”
Fakta Betul
Baki kredit pada lajur bank menandakan kemudahan overdraf bank yang sah digunakan oleh perniagaan.
Salah Faham
“Cek tak laku direkod di sebelah debit kerana butirnya adalah nama pelanggan.”
Fakta Betul
Pemulangan cek tak laku oleh bank mesti direkod di sebelah kredit lajur bank bagi membatalkan penerimaan cek tersebut.
Ringkasan
- Buku Tunai tiga lajur menggabungkan rekod penerimaan dan pembayaran tunai serta cek berserta lajur diskaun tunai.
- Debit merekodkan penerimaan wang tunai atau cek; Kredit merekodkan pembayaran wang tunai atau cek.
- Catatan kontra ditanda dengan huruf K di lajur folio, dan berlaku semasa pemindahan tunai antara bank dan pejabat.
- Lajur Tunai dan Bank diimbangkan pada akhir tempoh untuk mendapatkan baki h/b dan baki b/b. Baki kredit pada lajur bank menunjukkan overdraf bank.
- Lajur Diskaun Diberi dan Diskaun Diterima dijumlahkan terus tanpa diimbangkan.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Urus niaga yang melibatkan pemindahan wang tunai dari bank ke pejabat atau dari pejabat ke bank pada halaman Buku Tunai yang sama dikenali sebagai catatan .
4 Singkatan h/b yang dicatat pada ruangan butir semasa proses mengimbangkan Buku Tunai membawa maksud .
C. Padankan Butiran Buku Tunai dengan Fungsinya
Seret butiran ke penerangan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan butiran dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
