4.3 Jurnal Khas
Jurnal Khas ialah buku catatan pertama yang digunakan untuk merekodkan urus niaga yang kerap berlaku dalam perniagaan. Terdapat enam jenis Jurnal Khas yang utama, iaitu Jurnal Belian, Jurnal Jualan, Jurnal Pulangan Belian, Jurnal Pulangan Jualan, Jurnal Penerimaan Tunai, dan Jurnal Pembayaran Tunai.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan tujuan penyediaan Jurnal Khas.
- Melakar dan menerangkan format Jurnal Khas termasuk lajur folio.
- Menjelaskan fungsi setiap jenis Jurnal Khas.
- Merekodkan urus niaga berdasarkan maklumat pernyataan urus niaga dan dokumen sumber dalam Jurnal Khas secara manual atau menggunakan aplikasi TMK.
- Menutup Jurnal Khas pada akhir tempoh perakaunan.
Peta Cabang Enam Jurnal Khas dan Aliran Dokumen Sumber
Kenal pasti jenis Jurnal Khas, fungsi khususnya, jenis dokumen yang terlibat, serta kesan penutupannya ke lejar.
Penerangan Ringkas
Apakah Jurnal Khas, dan mengapakah ia disediakan?
Jurnal Khas ialah buku catatan pertama yang digunakan untuk merekodkan urus niaga yang kerap berlaku dalam perniagaan secara teratur dan sistematik. Ia mengasingkan catatan urus niaga mengikut kategori khusus bagi mengelakkan kesesakan dalam Jurnal Am.
Tujuan Penyediaan Jurnal Khas
- Merekodkan urus niaga yang kerap berlaku secara teratur dan sistematik.
- Mengasingkan catatan urus niaga mengikut kategori khusus.
- Mengelakkan kesesakan catatan dalam Jurnal Am.
- Memudahkan proses pemindahan catatan ke lejar.
Enam Jenis Jurnal Khas
- Jurnal Belian
- Jurnal Jualan
- Jurnal Pulangan Belian
- Jurnal Pulangan Jualan
- Jurnal Penerimaan Tunai
- Jurnal Pembayaran Tunai
Jenis-jenis Jurnal Khas dan Fungsinya
Setiap Jurnal Khas mempunyai fungsi dan dokumen sumber yang khusus.
| Jurnal Khas | Fungsi | Dokumen Sumber |
|---|---|---|
| Jurnal Belian | Merekodkan belian barang niaga dan perkhidmatan secara kredit. | Invois Asal, Nota Debit Asal |
| Jurnal Jualan | Merekodkan jualan barang niaga dan perkhidmatan secara kredit. | Invois Salinan, Nota Debit Salinan |
| Jurnal Pulangan Belian | Merekodkan pulangan barang niaga kepada pembekal akibat kerosakan, kesilapan saiz/jenama, atau pemulangan bekas kosong. | Nota Kredit Asal |
| Jurnal Pulangan Jualan | Merekodkan pulangan barang niaga daripada pembeli atas sebab barang rosak, kesilapan saiz/jenama, atau pemulangan bekas kosong. | Nota Kredit Salinan |
| Jurnal Penerimaan Tunai | Merekodkan semua penerimaan tunai dan cek, termasuk hasil jualan tunai, kutipan daripada Akaun Belum Terima, dan lain-lain penerimaan tunai. | Resit, slip bank |
| Jurnal Pembayaran Tunai | Merekodkan semua pembayaran tunai dan cek, termasuk belian tunai barang niaga, pembayaran kepada Akaun Belum Bayar, dan lain-lain pembayaran tunai. | Cek, baucar |
Catatan Penting
Jualan barang niaga secara tunai tidak direkodkan dalam Jurnal Jualan. Jualan aset terpakai juga tidak direkodkan dalam Jurnal Jualan; urus niaga tersebut direkodkan dalam Jurnal Am.
Format dan Penerangan Lajur Jurnal Khas
Lajur asas bagi Jurnal Belian, Jurnal Jualan, Jurnal Pulangan Belian dan Jurnal Pulangan Jualan.
| Lajur | Penerangan |
|---|---|
| Tarikh | Tarikh urus niaga berlaku. |
| Butir | Nama Akaun Belum Bayar untuk Jurnal Belian dan Jurnal Pulangan Belian; nama Akaun Belum Terima untuk Jurnal Jualan dan Jurnal Pulangan Jualan. |
| Folio | Rujukan halaman lejar, contohnya LB untuk Lejar Belian, LJ untuk Lejar Jualan, LA untuk Lejar Am. |
| No. Dokumen | Nombor siri yang tercatat di hujung atas setiap dokumen sumber asal atau salinan, contohnya invois, nota debit, nota kredit. |
| Jumlah (RM) | Nilai bersih urus niaga selepas ditolak diskaun niaga. |
Format Penutupan Jurnal Khas pada Akhir Tempoh
| Jurnal Khas | Catatan Penutupan |
|---|---|
| Jurnal Belian | (Dt) Akaun Belian |
| Jurnal Jualan | (Kt) Akaun Jualan |
| Jurnal Pulangan Belian | (Kt) Akaun Pulangan Belian |
| Jurnal Pulangan Jualan | (Dt) Akaun Pulangan Jualan |
Format Lajur Jurnal Penerimaan Tunai dan Jurnal Pembayaran Tunai
Jurnal Penerimaan Tunai
Mengandungi lajur: Tarikh, Butir, No. Resit, Folio, Tunai (Dt), Bank (Dt), Diskaun Diberi (Kt), Akaun Belum Terima (Kt), Jualan (Kt), dan Lain-lain Akaun (Kt).
Jurnal Pembayaran Tunai
Mengandungi lajur: Tarikh, Butir, No. Cek, Folio, Tunai (Kt), Bank (Kt), Diskaun Diterima (Dt), Akaun Belum Bayar (Dt), Belian (Dt), dan Lain-lain Akaun (Dt).
Perekodan Urus Niaga daripada Dokumen Sumber
Contoh Kedai Permainan Alisha bagi bulan Mei 2016.
Jurnal Belian
| Tarikh | Butir | Folio | No. Dokumen | Jumlah (RM) |
|---|---|---|---|---|
| 2016 Mei 2 | Syahirah Toys Trading | LB1 | INV1211 | 4 320 |
| 2016 Mei 8 | Kedai Permainan Gembira | LB2 | INV1651 | 2 700 |
| 2016 Mei 18 | Kedai Permainan Gembira | LB2 | ND16/051 | 540 |
| 2016 Mei 31 | (Dt) Akaun Belian | LA7 | – | 7 560 |
Jurnal Jualan
| Tarikh | Butir | Folio | No. Dokumen | Jumlah (RM) |
|---|---|---|---|---|
| 2016 Mei 11 | Syarikat Mainan Mei Wah | LJ1 | INV0133 | 2 250 |
| 2016 Mei 14 | Murni Toys Sdn. Bhd. | LJ2 | INV0136 | 1 458 |
| 2016 Mei 28 | Syarikat Mainan Mei Wah | LJ1 | ND10/105 | 180 |
| 2016 Mei 31 | (Kt) Akaun Jualan | LA10 | – | 3 888 |
Jurnal Pulangan Belian
| Tarikh | Butir | Folio | No. Dokumen | Jumlah (RM) |
|---|---|---|---|---|
| 2016 Mei 8 | Syahirah Toys Trading | LB1 | NK16/1211 | 405 |
| 2016 Mei 16 | Kedai Permainan Gembira | LB2 | NK16/1651 | 450 |
| 2016 Mei 31 | (Kt) Akaun Pulangan Belian | LA11 | – | 855 |
Jurnal Pulangan Jualan
| Tarikh | Butir | Folio | No. Dokumen | Jumlah (RM) |
|---|---|---|---|---|
| 2016 Mei 21 | Syarikat Mainan Mei Wah | LJ1 | NK11/0139 | 450 |
| 2016 Mei 24 | Murni Toys Sdn. Bhd. | LJ2 | NK11/0142 | 270 |
| 2016 Mei 31 | (Dt) Akaun Pulangan Jualan | LA12 | – | 720 |
Perekodan Secara Berkomputer
Menggunakan aplikasi hamparan elektronik untuk merekod Jurnal Khas.
Dalam aplikasi hamparan elektronik, format lajur disediakan dalam helaian kerja seperti berikut:
| Lajur | Kandungan |
|---|---|
| Lajur A | Tarikh |
| Lajur B | Butir |
| Lajur C | Folio |
| Lajur D | No. Dokumen |
| Lajur E | Jumlah RM |
Formula Fungsi Penjumlahan
Penggunaan formula fungsi penjumlahan untuk mengira jumlah keseluruhan:
- Jurnal Belian:
=sum(E4:E6)pada sel E7. - Jurnal Jualan:
=sum(E4:E6)pada sel E7. - Jurnal Pulangan Belian:
=sum(E4:E5)pada sel E6. - Jurnal Pulangan Jualan:
=sum(E4:E5)pada sel E6.
Perekodan Urus Niaga daripada Pernyataan Urus Niaga
Contoh 12: Kedai Buku Muthu.
Baki awal aset dan liabiliti serta modal permulaan atau tambahan direkodkan dalam Jurnal Am. Urus niaga berikut pula direkodkan dalam Jurnal Khas yang berkaitan:
| Urus Niaga | Jurnal Khas | Jumlah (RM) |
|---|---|---|
| Belian barang niaga secara kredit daripada Pembekal Lingam | Jurnal Belian | 3 150 |
| Belian barang niaga secara kredit daripada Syarikat Maidin | Jurnal Belian | 2 880 |
| Jualan barang niaga secara kredit kepada Kedai Nurhuda | Jurnal Jualan | 3 780 |
| Jualan barang niaga secara kredit kepada Siew Ling | Jurnal Jualan | 2 484 |
| Pulangan barang niaga kepada Pembekal Lingam | Jurnal Pulangan Belian | 162 |
| Pulangan barang niaga daripada Kedai Nurhuda | Jurnal Pulangan Jualan | 360 |
Jumlah Keseluruhan
- Jurnal Belian: RM6 030
- Jurnal Jualan: RM6 264
- Jurnal Pulangan Belian: RM162
- Jurnal Pulangan Jualan: RM360
Diskaun niaga mesti ditolak terus daripada harga senarai sebelum amaun bersih direkodkan dalam mana-mana Jurnal Khas.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Mengapakah belian atau jualan barang niaga secara tunai tidak boleh direkodkan ke dalam Jurnal Belian atau Jurnal Jualan?
Soalan 2
Apakah dokumen sumber yang digunakan untuk membuat catatan dalam Jurnal Pulangan Belian, dan mengapakah dokumen itu diterima?
Soalan 3
Bagaimanakah cara menutup Jurnal Jualan pada akhir bulan dalam lejar?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Merekodkan belian atau jualan aset bukan semasa secara kredit dalam Jurnal Belian atau Jurnal Jualan
Murid kerap merekodkan belian perabot terpakai atau kenderaan secara kredit ke dalam Jurnal Belian atau Jurnal Jualan.
Betul: urus niaga tersebut direkodkan dalam Jurnal Am.Merekodkan nilai harga senarai tanpa menolak diskaun niaga
Murid kerap merekodkan nilai kasar daripada invois atau nota debit/kredit tanpa menolak diskaun niaga.
Betul: nilai bersih selepas tolak diskaun niaga sahaja yang direkodkan dalam Jurnal Khas.Tertukar antara dokumen asal dan salinan
Murid menyangka invois atau nota kredit salinan diterima daripada pembekal.
Betul: dokumen salinan disimpan oleh penjual, manakala dokumen asal diserahkan kepada pembeli.Salah mencatat bahagian penutupan di lejar
Murid mengkreditkan Akaun Belian atau mendebitkan Akaun Jualan pada akhir bulan.
Betul: Akaun Belian berbaki debit dan Akaun Jualan berbaki kredit.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Semua jenis jualan barang niaga dicatat dalam Jurnal Jualan."
Fakta
Hanya jualan barang niaga secara kredit dicatat dalam Jurnal Jualan. Jualan tunai dicatat dalam Jurnal Penerimaan Tunai.
Salah Faham
"Nota Debit berfungsi mengurangkan hutang seperti Nota Kredit."
Fakta
Nota Debit menambah jumlah hutang atau invois kerana kesilapan kurangan caj dalam invois terdahulu. Nota Kredit pula mengurangkan jumlah hutang kerana pulangan barang atau lebihan caj.
Salah Faham
"Diskaun tunai ditolak terus daripada invois semasa merekod dalam Jurnal Belian atau Jurnal Jualan."
Fakta
Hanya diskaun niaga ditolak serta-merta pada invois. Diskaun tunai hanya diambil kira semasa pembayaran dibuat dalam tempoh syarat kredit dan direkodkan dalam Jurnal Penerimaan atau Pembayaran Tunai.
Ringkasan
- Jurnal Belian: Merekod belian barang niaga atau perkhidmatan secara kredit. Dokumen: Invois Asal, Nota Debit Asal. Ditutup ke (Dt) Akaun Belian.
- Jurnal Jualan: Merekod jualan barang niaga atau perkhidmatan secara kredit. Dokumen: Invois Salinan, Nota Debit Salinan. Ditutup ke (Kt) Akaun Jualan.
- Jurnal Pulangan Belian: Merekod pulangan barang niaga kepada pembekal. Dokumen: Nota Kredit Asal. Ditutup ke (Kt) Akaun Pulangan Belian.
- Jurnal Pulangan Jualan: Merekod pulangan barang niaga daripada pembeli. Dokumen: Nota Kredit Salinan. Ditutup ke (Dt) Akaun Pulangan Jualan.
- Jurnal Penerimaan Tunai dan Jurnal Pembayaran Tunai: Merekod semua urus niaga penerimaan dan pembayaran tunai atau cek.
- Nilai Catatan: Semua catatan belian, jualan dan pulangan direkodkan pada nilai bersih selepas tolak diskaun niaga.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Dokumen sumber yang diterima daripada pembekal bagi merekodkan urus niaga pulangan barang niaga rosak dalam Jurnal Pulangan Belian ialah .
4 Jumlah bersih yang direkodkan dalam Jurnal Belian dan Jurnal Jualan dihitung setelah menolak daripada harga senarai.
C. Padankan Jenis Jurnal Khas dengan Fungsinya
Seret Jurnal Khas ke fungsi yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan Jurnal Khas dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
