Pelajaran 16: Kerajaan Uthmaniyah
Kerajaan Uthmaniyah merupakan salah sebuah empayar Islam teragung dan paling lama bertahan dalam sejarah tamadun manusia, iaitu selama lebih daripada enam abad (1299 – 1924 M). Diasaskan oleh Sultan Uthman bin Ertughrul, empayar ini meluaskan kekuasaannya merentasi tiga benua utama: Asia, Eropah dan Afrika.
Objektif Pembelajaran
- Menyatakan sejarah Kerajaan Uthmaniyah secara ringkas.
- Menjelaskan biodata dan sumbangan tokoh sultan yang terkenal.
- Menerangkan faktor kegemilangan Kerajaan Uthmaniyah.
- Menerangkan faktor kemerosotan Kerajaan Uthmaniyah.
- Menghuraikan iktibar daripada pemerintahan Kerajaan Uthmaniyah.
Garis Masa Pusat Pentadbiran & Ketokohan 4 Sultan Terkenal
Kronologi perpindahan ibu kota Uthmaniyah serta peranan dan sumbangan khusus setiap sultan utama secara tersusun.
Dalil Hadis Berkaitan Pembukaan Constantinople
Tekan atau hover pada potongan hadis untuk melihat maksudnya.
لَتُفْتَحَنَّ الْقُسْطَنْطِينِيَّةُ فَلَنِعْمَ الْأَمِيرُ أَمِيرُهَا وَلَنِعْمَ الْجَيْشُ ذَلِكَ الْجَيْشُ
Maksud: "Sesungguhnya Constantinople itu pasti akan dibuka. Sebaik-baik ketua ialah ketuanya, dan sebaik-baik tentera ialah tenteranya." Riwayat Ahmad
Penerangan Ringkas
Sejarah Ringkas Kerajaan Uthmaniyah
- Asal nama: Bersempena nama Uthman bin Ertughrul.
- Tempoh: 1299 hingga 1924 Masihi, lebih 600 tahun.
- Kawasan: Sebahagian besar Asia, Eropah dan Afrika.
- Bilangan pemerintah: 37 orang.
- Pemerintah pertama: Sultan Uthman bin Ertughrul.
- Pemerintah terakhir: Sultan Abdul Majid II.
Pusat Pemerintahan Mengikut Urutan
- Sogut (1299 – 1355 M)
- Bursa (1335 – 1363 M)
- Edirne (1363 – 1453 M)
- Istanbul (1453 – 1924 M)
Kerajaan Islam lain selepas Abbasiyah: Fatimiyah (909 – 1171 M), Ayyubiyah (1174 – 1250 M), Mamlukiyah (1250 – 1517 M).
Ketokohan Sultan yang Terkenal
Empat sultan utama yang membentuk kegemilangan Kerajaan Uthmaniyah.
| Sultan | Tempoh | Jawatan | Sumbangan Utama |
|---|---|---|---|
| Sultan Uthman bin Ertughrul 656 H / 1258 M – 726 H / 1326 M |
27 tahun | Pemerintah pertama | Menyatukan wilayah Anatolia selatan, mengisytiharkan kemerdekaan daripada Kerajaan Seljuk, mengasaskan Kerajaan Uthmaniyah. |
| Sultan Murad I bin Orkhan 726 H / 1325 M – 791 H / 1388 M |
30 tahun | Pemerintah ketiga | Membentuk pasukan tentera elit Janissary, memodenkan angkatan tentera laut, menjadikan Edirne sebagai ibu negara. |
| Sultan Muhammad al-Fateh bin Murad II 833 H / 1429 M – 886 H / 1481 M |
31 tahun | Pemerintah ketujuh | Membuka kota Constantinople pada 857 H / 1453 M, menyatukan empayar di utara Balkan, mewakafkan Aya Sofia sebagai masjid dan membina Kompleks al-Fateh. |
| Sultan Sulaiman al-Qanuni bin Salim I 900 H / 1494 M – 974 H / 1566 M |
48 tahun | Pemerintah kesepuluh | Membuka Belgrade, Algeria dan Tunisia, menyusun undang-undang Kanunname, mengadakan hubungan diplomatik dengan Perancis. |
Faktor Kegemilangan Kerajaan Uthmaniyah
Empat bidang utama yang memacu kegemilangan empayar.
| Bidang | Faktor Kegemilangan |
|---|---|
| Pentadbiran | Pemerintah berperanan sebagai ketua tentera, ketua agama dan hakim tertinggi. Pemerintah menyelaraskan pemerintahan dan keagamaan dibantu pegawai pentadbiran. Penguasaan laluan antara Eropah dan Asia melalui Selat Dardanelles dan Selat Bosporus. |
| Keilmuan | Masjid dijadikan pusat perkembangan ilmu sehingga mencapai kedudukan tinggi dalam ilmu pengetahuan, pembangunan, falsafah, kesenian seni bina dan teknikal. Institusi masjid seperti Masjid Kasbah di Algeria dinaik taraf untuk merancakkan aktiviti keagamaan. |
| Sosial | Penjagaan kebajikan rakyat menerusi bantuan kepada golongan yang memerlukan. Suasana harmoni dalam masyarakat. Sistem wakaf yang sistematik meliputi keperluan asas, pendidikan dan kesihatan. |
| Ketenteraan | Semangat jihad yang tinggi dalam kalangan tentera demi mempertahankan agama dan negara. Kebajikan tentera dijaga dengan menyelaraskan sistem kenaikan pangkat, imbuhan dan kelengkapan senjata. |
Faktor Kemerosotan Kerajaan Uthmaniyah
Teknologi ketenteraan yang ketinggalan berbanding kuasa Barat sehingga tewas dalam peperangan.
Kemerosotan ekonomi akibat beban hutang negara yang terlampau tinggi.
Gerakan pemisahan / pemberontakan wilayah yang menuntut kemerdekaan menyebabkan negara tidak stabil.
Kelemahan sistem pendidikan menyebabkan kekurangan tenaga mahir untuk membangunkan negara.
Perebutan kuasa dalam kalangan putera-putera raja dan persaingan politik dalaman istana.
Iktibar daripada Pemerintahan Kerajaan Uthmaniyah
- Kita hendaklah memilih pemimpin yang berwibawa supaya urusan pentadbiran berjalan lancar.
- Kita hendaklah sentiasa memperbanyak penerokaan ilmu agar mampu bersaing di peringkat antarabangsa.
- Kita hendaklah sentiasa menghayati semangat cinta akan negara agar rela berkorban mempertahankannya daripada serangan musuh.
- Kita hendaklah sentiasa berpegang pada ajaran Islam supaya hidup diberkati Allah SWT.
- Kita hendaklah menolak campur tangan asing untuk menjaga kedaulatan negara.
Cuba Jawab Dulu
Cuba jawab dalam kepala dahulu, kemudian tekan butang untuk menyemak. Bahagian ini tidak dikira markah.
Siapakah pemerintah Kerajaan Uthmaniyah yang telah menubuhkan pasukan tentera elit Janissary dan memodenkan angkatan tentera laut?
Nyatakan dua selat strategik yang berjaya dikuasai oleh Kerajaan Uthmaniyah yang menghubungkan benua Asia dan benua Eropah.
Apakah kitab atau kanun undang-undang yang disusun oleh Sultan Sulaiman al-Qanuni?
Kesalahan Biasa
Tertukar urutan pusat pemerintahan. Ramai murid menyangka Istanbul ialah ibu kota pertama sejak awal penubuhan, sedangkan urutan sebenarnya ialah bermula dari Sogut, kemudian Bursa, Edirne, barulah Istanbul (Constantinople).
Tertukar nombor urutan jawatan sultan. Sultan Muhammad al-Fateh ialah pemerintah ketujuh, bukan pertama atau kedua. Sultan Uthman pertama, Murad I ketiga, Muhammad al-Fateh ketujuh, Sulaiman al-Qanuni kesepuluh.
Menyatakan Sultan Abdul Majid II sebagai pengasas. Pengasas ialah Sultan Uthman bin Ertughrul, manakala Sultan Abdul Majid II ialah pemerintah terakhir empayar.
Keliru sumbangan pembentukan Janissary. Tentera Janissary diasaskan oleh Sultan Murad I, bukan Sultan Muhammad al-Fateh.
Salah Faham Konsep
Nama "Uthmaniyah" diambil daripada nama Khalifah Uthman bin Affan (Khulafa al-Rasyidin).
Nama Kerajaan Uthmaniyah diambil bersempena nama pengasasnya, iaitu Sultan Uthman bin Ertughrul.
Kejatuhan Kerajaan Uthmaniyah hanya disebabkan oleh serangan pihak luar semata-mata.
Kemerosotan Uthmaniyah turut berpunca daripada kelemahan faktor dalaman seperti persaingan politik istana, kelemahan pendidikan, beban hutang negara, dan gerakan kemerdekaan wilayah dalaman.
Aya Sofia dibina oleh Sultan Muhammad al-Fateh.
Bangunan Aya Sofia sudah wujud pada zaman Byzantine; Sultan Muhammad al-Fateh mewakafkannya sebagai masjid dan membina Kompleks al-Fateh di sekitarnya.
Ringkasan
- Penubuhan & Tempoh: Diasaskan oleh Sultan Uthman bin Ertughrul pada 1299 M dan berakhir pada 1924 M (625 tahun, 37 pemerintah). Pemerintah terakhir ialah Sultan Abdul Majid II.
- Kronologi Ibu Kota: Sogut → Bursa → Edirne → Istanbul.
- 4 Sultan Terkenal: Uthman bin Ertughrul (pengasas), Murad I (Janissary & tentera laut), Muhammad al-Fateh (buka Constantinople), Sulaiman al-Qanuni (Kanunname & diplomasi).
- Punca Kegemilangan: Pemimpin berwibawa, kawalan Selat Bosporus dan Dardanelles, masjid pusat ilmu, kebajikan dan wakaf teratur, tentera berjiwa jihad.
- Punca Kemerosotan: Teknologi ketenteraan ketinggalan, beban hutang, pemberontakan wilayah, kelemahan pendidikan, perebutan kuasa istana.
- Iktibar: Pilih pemimpin berwibawa, teroka ilmu, cinta akan tanah air, berpegang pada Islam, tolak campur tangan asing.
Aktiviti Ringkas
Lengkapkan ketiga-tiga bahagian, kemudian tekan Semak Jawapan. Markah penuh ialah 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
Sultan Sulaiman al-Qanuni telah menyusun sebuah sistem undang-undang empayar yang dikenali sebagai __________.
Pemerintah terakhir Kerajaan Uthmaniyah sebelum kejatuhannya pada tahun 1924 Masihi ialah Sultan __________.
C. Seret dan Lepas: Padankan Sultan dengan Sumbangan Utama
Pada telefon, tekan satu istilah kemudian tekan kotak yang betul.
Kata Kunci
Tekan atau hover pada setiap istilah untuk melihat maksudnya.
