6.2 Hubungan antara Imbangan Duga, Inventori Akhir dan Penyata Kewangan
Topik ini membincangkan peranan inventori dalam perniagaan dan perkilangan. Murid didedahkan kepada dua sistem pengurusan inventori iaitu Sistem Inventori Berkala dan Sistem Inventori Berterusan. Selain itu, topik ini menghuraikan cara penyediaan kad inventori, kaedah penilaian inventori akhir berpandukan nilai terendah antara harga kos dan harga pasaran, catatan penutupan dalam Jurnal Am dan lejar, serta kesan nilai inventori akhir terhadap kos jualan dan untung kasar dalam Penyata Kewangan.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan maksud inventori.
- Menerangkan maksud sistem inventori berkala dan sistem inventori berterusan.
- Menerangkan keperluan menentukan nilai inventori akhir untuk penyediaan Penyata Pendapatan.
- Menyediakan kad inventori dan mengira inventori akhir.
- Menentukan inventori akhir mengikut peraturan nilai terendah antara harga kos dengan harga pasaran.
- Merekodkan inventori akhir dalam Jurnal Am dan lejar.
- Menerangkan hubungan Imbangan Duga dengan inventori akhir (sistem inventori berkala) dalam penyediaan Penyata Pendapatan dan Penyata Kedudukan Kewangan.
Kesan Penilaian Inventori Akhir terhadap Kos Jualan dan Untung Kasar
Hubungan songsang antara inventori akhir dengan kos jualan, dan hubungan langsung dengan untung kasar.
Penerangan Ringkas
Maksud inventori, sistem pengurusan inventori, dan keperluan menentukan nilai inventori akhir.
Inventori ialah barang niaga sedia ada yang dimiliki perniagaan untuk dijual semula bagi menjana keuntungan. Bagi perniagaan, inventori merujuk kepada barang niaga yang dimiliki untuk dijual semula dan merupakan Aset Semasa bagi sesebuah perniagaan.
Perniagaan
Inventori merujuk kepada barang niaga yang dimiliki untuk dijual semula dan merupakan Aset Semasa bagi sesebuah perniagaan.
Perkilangan
Inventorinya terdiri daripada bahan mentah, barang separuh siap dan barang siap.
Perkilangan bermaksud penggunaan alatan dan sebuah medium pemprosesan untuk menukar bahan mentah menjadi barangan siap.
Sistem Inventori Berkala
- Peniaga tidak menyimpan rekod inventori yang keluar dan masuk secara berterusan.
- Inventori ditentukan pada akhir suatu tempoh perakaunan.
- Pengiraan inventori dijalankan secara manual iaitu menghitung inventori satu persatu.
- Biasanya digunakan oleh perniagaan berskala kecil dan sederhana, contohnya kedai runcit menggunakan mesin tunai runcit yang tidak dapat mengesan pergerakan keluar masuk inventori.
Sistem Inventori Berterusan
- Peniaga dapat mengesan pergerakan keluar dan masuk bagi setiap inventori perniagaannya.
- Rekod mempamerkan kuantiti, kos seunit, jumlah kos belian dan kos jualan inventori serta baki akhir inventori.
- Nilai dan kuantiti inventori sentiasa dikemas kini, membolehkan pesanan inventori baharu dibuat dengan mudah pada masa yang tepat dan kuantiti yang diperlukan.
- Pergerakan inventori direkodkan secara terperinci menggunakan kod bar yang dilekatkan pada setiap barang dan diimbas oleh mesin pengimbas.
- Biasanya digunakan oleh pasar raya besar seperti TESCO, AEON, MYDIN dan GIANT.
Keperluan Menentukan Nilai Inventori Akhir
Inventori akhir dinilai pada akhir tempoh perakaunan bertujuan menghitung kos jualan dan untung kasar dalam Akaun Perdagangan.
Jualan Bersih = Jualan − Pulangan Jualan
Kos Jualan = Inventori Awal + Belian Bersih + Belanja atas Belian − Inventori Akhir
Untung Kasar = Jualan Bersih − Kos Jualan
Inventori akhir akan memberi kesan kepada nilai kos jualan dan seterusnya menentukan jumlah untung kasar.
Info MFRS 102
MFRS 102 (Malaysian Financial Reporting Standard) ialah piawaian yang menyatakan penilaian untuk inventori.
Penilaian Inventori Akhir dan Penyediaan Kad Inventori
Kad inventori, dokumen punca, dan peraturan nilai terendah antara harga kos dengan harga pasaran.
Bagi memudahkan urusan penilaian inventori dalam Sistem Inventori Berkala, peniaga menyediakan kad inventori. Setiap urus niaga pergerakan inventori direkodkan mengikut lajur: Tarikh, Dokumen (No. Dokumen), Masuk (Kuantiti, Harga, Amaun), Keluar (Kuantiti, Harga, Amaun), dan Baki (Kuantiti, Harga, Amaun).
| Tarikh | Dokumen | Masuk | Keluar | Baki | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No. Dokumen | Kuantiti | Harga | Amaun | Kuantiti | Harga | Amaun | Kuantiti | Harga | Amaun | |
| 2026 Jan 1 | Baki awal | – | – | – | – | – | – | 30 | 450 | 13 500 |
| 2026 Jan 5 | Invois 101 | 20 | 450 | 9 000 | – | – | – | 50 | 450 | 22 500 |
| 2026 Jan 12 | Invois 102 | – | – | – | 23 | 450 | 10 350 | 27 | 450 | 12 150 |
Urus niaga keluar/masuk diambil daripada dokumen punca: Invois (belian/jualan), Nota Kredit (pulangan), dan Memo (ambilan pemilik).
Peraturan Penilaian Inventori Akhir
Inventori akhir akan dinilai mengikut nilai yang terendah antara harga kos dengan harga pasaran.
| Item | Kuantiti | Harga Kos (RM) | Harga Pasaran (RM) | Nilai Terendah (RM) | Jumlah (RM) |
|---|---|---|---|---|---|
| Rak pameran | 27 | 450 | 600 | 450 | 12 150 |
| Kerusi | 24 | 55 | 50 | 50 | 1 200 |
| Jumlah nilai inventori akhir | 13 350 | ||||
Merekod Inventori Akhir dalam Jurnal Am dan Lejar
Catatan penutupan inventori akhir pada akhir tempoh perakaunan.
Pada akhir bulan atau tempoh, nilai inventori akhir direkodkan dalam Jurnal Am dan lejar.
Jurnal Am
| Butir | Debit (RM) | Kredit (RM) |
|---|---|---|
| Inventori Akhir | 13 350 | – |
| Akaun Perdagangan | – | 13 350 |
| (Memindahkan inventori akhir ke dalam Akaun Perdagangan) | ||
Lejar (Akaun Inventori)
| Debit (Dt) | Kredit (Kt) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarikh | Butir | Fol | RM | Tarikh | Butir | Fol | RM |
| 2026 Jan 31 | Akaun Perdagangan | – | 13 350 | 2026 Jan 31 | Baki h/b | – | 13 350 |
| 2026 Feb 1 | Baki b/b | – | 13 350 | ||||
Baki b/b dipindahkan ke baki awal tempoh seterusnya pada sebelah Debit (RM13 350).
Hubungan Imbangan Duga dan Inventori Akhir dalam Penyata Kewangan
Kesan nilai inventori akhir terhadap kos jualan, untung kasar dan Penyata Kedudukan Kewangan.
Nilai inventori akhir tidak diletakkan dalam Imbangan Duga. Dalam sistem inventori berkala, kiraan inventori hanya dilakukan secara manual pada akhir tempoh perakaunan dan bukan daripada catatan lejar berterusan semasa imbangan duga disediakan.
Jika Inventori Akhir Tinggi
Kos Jualan menjadi Rendah.
Untung Kasar menjadi Tinggi.
Jika Inventori Akhir Rendah
Kos Jualan menjadi Tinggi.
Untung Kasar menjadi Rendah.
Kesan terhadap Penyata Kedudukan Kewangan: Inventori akhir direkodkan di bahagian Aset Semasa.
Peringatan
Jika nilai inventori akhir terlalu tinggi, ini menyebabkan perniagaan terikat dengan inventori (modal kerja terikat). Inventori awal merupakan barang niaga pada awal tempoh perakaunan, manakala inventori akhir merupakan barang niaga simpanan pada akhir tempoh perakaunan.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Mengapakah nilai inventori akhir tidak disenaraikan di dalam Imbangan Duga bagi perniagaan yang mengamalkan sistem inventori berkala?
Soalan 2
Sebuah perniagaan memiliki 100 unit barang niaga dengan harga kos RM15.00 seunit dan harga pasaran RM12.00 seunit. Berapakah nilai inventori akhir yang perlu dilaporkan?
Soalan 3
Bagaimanakah penilaian inventori akhir yang terlebih catat (terlalu tinggi) mempengaruhi kos jualan dan untung kasar?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Mengambil harga kos semata-mata
Murid kerap memilih harga kos tanpa membandingkannya dengan harga pasaran untuk memilih nilai terendah.
Betul: Bandingkan harga kos dengan harga pasaran bagi setiap item, kemudian pilih nilai yang terendah.Memasukkan inventori akhir ke dalam Imbangan Duga
Murid kerap meletakkan inventori akhir dalam senarai lajur Imbangan Duga.
Betul: Inventori awal yang berada dalam Imbangan Duga, manakala inventori akhir berada di maklumat tambahan.Silap merekod catatan pelarasan Jurnal Am
Murid kerap terbalik: mendebitkan Akaun Perdagangan dan mengkreditkan Akaun Inventori.
Betul: Debit Inventori Akhir, Kredit Akaun Perdagangan.Keliru tentang hubungan kesan
Murid menganggap inventori akhir yang tinggi menyebabkan kos jualan bertambah.
Betul: Inventori akhir ialah item tolak dalam kos jualan, maka inventori akhir tinggi menyebabkan kos jualan berkurang.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Perniagaan boleh memilih sama ada hendak guna harga kos atau harga pasaran secara bebas."
Fakta Betul
Peraturan piawaian (MFRS 102) menetapkan penilaian mestilah memilih nilai yang terendah antara kos dan nilai pasaran bagi setiap item.
Salah Faham
"Kedai runcit kecil mengamalkan sistem inventori berterusan kerana menggunakan mesin tunai."
Fakta Betul
Mesin tunai runcit biasa pada kedai kecil hanya merekod jumlah wang urus niaga harian dan tidak dapat mengesan pergerakan unit stok keluar masuk; ia tergolong dalam sistem inventori berkala.
Salah Faham
"Inventori akhir hanya dicatat sekali sahaja dalam akaun."
Fakta Betul
Inventori akhir mempunyai dua kesan (catatan bergu): ditolak dalam komponen Kos Jualan (Akaun Perdagangan) dan disenaraikan sebagai Aset Semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.
Ringkasan
- Inventori: Barang niaga untuk dijual semula (Aset Semasa); bagi kilang terdiri daripada bahan mentah, barang separuh siap dan barang siap.
- Sistem Berkala: Kiraan manual satu persatu di akhir tempoh; sesuai untuk perniagaan kecil/sederhana.
- Sistem Berterusan: Rekod sentiasa dikemas kini menggunakan kod bar dan sistem berkomputer; sesuai untuk pasar raya besar.
- Prinsip Penilaian: Nilai terendah antara harga kos dan harga pasaran (MFRS 102).
- Catatan Jurnal Penutupan: Debit Inventori Akhir, Kredit Akaun Perdagangan.
- Kesan Hubungan: Inventori Akhir tinggi → Kos Jualan rendah → Untung Kasar tinggi. Inventori Akhir rendah → Kos Jualan tinggi → Untung Kasar rendah.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Bagi sesebuah kilang, inventori terdiri daripada bahan mentah, barang separuh siap dan barang .
4 Catatan Jurnal Am untuk merekod inventori akhir pada akhir tempoh ialah mendebitkan Akaun Inventori Akhir dan mengkreditkan Akaun .
C. Padankan Sistem dan Konsep Inventori dengan Penerangan
Seret konsep ke penerangan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan konsep dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
